fbpx
Ewolucja systemów wsparcia oze w Polsce

Ewolucja systemów wsparcia oze w Polsce

Mechanizmy wsparcia oze

Do realizacji założeń polityki klimatycznej Unii Europejskiej konieczny jest rozwój energetyki odnawialnej w państwach członkowskich. Ten zaś napędzają dotacje oraz zróżnicowane programy pomocowe, bez których nierzadko inwestycje w budowę rozproszonych źródeł energii byłyby nierentowne. Przyrost nowych instalacji powoduje, że zasady udzielania pomocy co jakiś czas są modyfikowane a dotychczasowe systemy wsparcia zastępowane są nowymi. Z roku na rok ustawa o odnawialnych źródłach energii (Dz. U. 2015 poz. 478) nabiera na objętości, co sprawia że problematyka mechanizmów wsparcia energii odnawialnej staje się coraz bardziej zawiła i niezrozumiała. W konsekwencji na popularności zyskują rozmaite szkolenia oraz materiały ułatwiające przyswajanie wiedzy z niniejszej dziedziny.

Formy wsparcia finansowego dla wytwórców dzielą się na odpowiednio:

  • pomoc inwestycyjną, ułatwiającą wytwórcy realizację inwestycji – udzielaną najczęściej w postaci dotacji bezzwrotnej lub pożyczki preferencyjnej, oraz
  • pomoc operacyjną, poprawiająca rentowność instalacji oze – przyznawaną w postaci dopłat do energii wytworzonej przez okres pełnych 15 lat funkcjonowania instalacji oze.

Wytwórca może skorzystać z jednej lub z kilku form pomocy. Przykładowo po otrzymaniu dotacji na budowę instalacji, wytwórca może przystąpić do systemu wsparcia i otrzymywać dopłaty do wyprodukowanej energii. Musi jednak wziąć pod uwagę, że im większą pomoc uzyska na inwestycji, tym odpowiednio niższe będą dopłaty do wyprodukowanej energii.

 

Początki systemów wsparcia oze – świadectwa pochodzenia

Wsparcie energii odnawialnej w Polsce zapoczątkowane zostało w 2005 roku – nowelizacją ustawy – Prawo energetyczne (Dz. U. 1997 nr 54 poz. 348). Pierwsze zapisy dotyczące tzw. świadectw pochodzenia weszły w życie 1 października 2005 r. Wprowadzony wówczas system wsparcia funkcjonuje do dzisiaj, rzecz jasna w nieco zmienionej formie.

Świadectwa pochodzenia, a właściwie prawa majątkowe wynikające ze świadectw pochodzenia przyznawane są na wniosek wytwórcy za każdą kilowatogodzinę energii elektrycznej wyprodukowanej w instalacji odnawialnego źródła energii. Prawa majątkowe stanowią towar giełdowy i widnieją jako zapis elektroniczny w Rejestrze Świadectw Pochodzenia prowadzonym przez Towarową Giełdę Energii S.A.

Podstawą funkcjonowania tego systemu wsparcia jest Rynek Praw Majątkowych, na którym prowadzony jest obrót prawami majątkowymi. Mechanizm działa następująco: wytwórcy podczas sesji giełdowych organizowanych dwa razy w tygodniu wystawiają na sprzedaż posiadane prawa majątkowe. Zakupem praw zajmują się m. in. przedsiębiorstwa energetyczne sprzedające energię elektryczną do odbiorców końcowych, które są zobowiązane do corocznego przedstawienia do umorzenia w/w praw Prezesowi URE w zależności od ilości sprzedanej energii w minionym roku kalendarzowym. Koszty zakupienia praw majątkowych Sprzedawcy doliczają do ceny energii dla odbiorców końcowych.

 

Wielu wytwórców do tej pory korzysta ze świadectw pochodzenia. Należy jednak nadmienić, że przysługuje on instalacjom, w których energia została wytworzona po raz pierwszy przed 1 lipca 2016 r. – datą wejścia w życie rozdziału 4 ustawy o oze. Wytwórcom których instalacje rozpoczęły produkcję energii po tej dacie, świadectwa pochodzenia nie przysługują.

Czołowy system wsparcia – aukcje oze

Aktualnie najpopularniejszym systemem wsparcia źródeł odnawialnych jest tzw. aukcja oze. Przyczynia się do tego zarówno brak alternatywnych form wsparcia np. dla energii wytworzonej w elektrowniach wiatrowych, jak i konkurencyjność względem pozostałych mechanizmów np. w przypadku energii wytworzonej z biogazu rolniczego.
Zarys aukcyjnego systemu wsparcia przedstawiono po raz pierwszy 20 lutego 2015 roku w we wprowadzonej wówczas ustawie o odnawialnych źródłach energii. Jego wdrożenie okazało się jednak wyzwaniem i do czasu przeprowadzenia pierwszej aukcji ustawa została trzykrotnie zmieniona. W efekcie pierwsza aukcja odbyła się 30 grudnia 2016 roku.

W ramach aukcji wytwórcy składają oferty sprzedaży energii odnawialnej po stałej cenie w perspektywie maksymalnie 15 lat. Do składania ofert służy dedykowana internetowa platforma aukcyjna. Złożone oferty podlegają weryfikacji. Spośród złożonych ofert wygrywają te, w których wytwórcy zaoferowali najniższą cenę.

Wytwórcy, którzy wygrali aukcję otrzymują, przez okres zadeklarowany w ofercie, comiesięczne dopłaty do wyprodukowanej oraz sprzedanej energii elektrycznej. Stanowią one różnicę pomiędzy ceną zgłoszoną w aukcji a ceną energii na rynku spot prowadzonym przez Towarową Giełdę Energii S. A.

Dopłaty pochodzą z funduszu operatora rozliczeń energii odnawialnej – spółkę Zarządca Rozliczeń S.A., który gromadzi pieniądze z niektórych opłat dystrybucyjnych ponoszonych przez odbiorców końcowych. Aukcyjny system wsparcia finansowany jest z tzw. opłaty oze, wynoszącej odpowiednio w 2016 roku – 2,51 zł/MWh a w 2017 roku – 3,70 zł/MWh. Obecnie, od trzech lat, opłata ta wynosi 0 zł/MWh.

 

Aukcje rokrocznie cieszą się coraz większym zainteresowaniem. Na poniższym wykresie przedstawiono wolumeny energii sprzedanej w aukcjach oze w poszczególnych latach kalendarzowych.

 

Alternatywny system wsparcia – FIT/FIP

Systemy wsparcia taryf gwarantowanych (ang. Feed-in-Tariff) oraz dopłat do cen rynkowych (ang. Feed-in-Premium) dotyczą instalacji wytwarzających energię elektryczną z biogazu, hydroenergii oraz małych i mikroinstalacji biomasowych. Wprowadzono je 29 czerwca 2018 roku na skutek nowelizacji ustawy o odnawialnych źródłach energii.

W wielu aspektach FIT/FIP przypomina aukcję. Również przysługuje w perspektywie wieloletniej. Podobnie przewiduje dopłaty do wytworzonej i sprzedanej energii elektrycznej. Analogicznie jego rozliczeniem zajmuje się Zarządca Rozliczeń S.A. finansowany ze środków zgromadzonych z opłat oze. Zasadniczą różnicą w porównaniu do aukcji jest cena jaką wytwórca otrzymuje z chwilą zgłoszenia deklaracji o przystąpieniu do FIT/FIP. Cena w FIT/FIP wynosi zawsze 90% obowiązującej ceny referencyjnej.

FIT/FIP stał się realną alternatywą dla wytwórców. Przede wszystkim dzięki możliwości przystąpienia w dowolnym momencie w ciągu roku. Także dzięki zniesieniu obostrzeń obowiązujących w aukcjach, jakimi są kary za sprzedaż niewystarczającej ilości energii w kolejnych latach.

Na tle pozostałych systemów wsparcia oze, FIT/FIP podlega obecnie największym modyfikacjom. Zmiany dotyczą głównie zwiększenia dopłat do wytworzonej energii w małych i mikroinstalacjach oraz zwiększenia górnej granicy dopuszczalnej mocy elektrycznej jednostek.

 

Podsumowanie

Wytwórcy energii odnawialnej w Polsce korzystają z różnych form wsparcia finansowego. Pomoc można uzyskać zarówno przed realizacją inwestycji w postaci dotacji lub pożyczki na preferencyjnych warunkach, jak i na etapie eksploatowania instalacji, w formie dopłat do wytworzonej energii. W zależności od rodzaju instalacji oraz daty rozpoczęcia działalności wytwórcy korzystają ze świadectw pochodzenia, konkurują w aukcjach lub przystępują do taryf gwarantowanych bądź systemu dopłat do ceny rynkowej.

Zostaw komentarz

13 − 12 =

error: Content is protected !!