fbpx
Czym jest klaster energii?

Czym jest klaster energii?

Odnawialne źródła energii są źródłami dobrze skalowalnymi. Oznacza to, że instalacje oparte na ogniwach fotowoltaicznych, turbozespołach wiatrowych czy biogazie mogą być rozwijane zarówno przez duże firmy w postaci rozległych farm, jak i przez osoby fizyczne w postaci instalacji pozwalającej zasilić niewielki dom. Docelowo poprzez ich budowę dążymy do osiągnięcia częściowej lub całkowitej niezależności od energii pozyskiwanej z dużych centralnych jednostek wytwórczych – często zasilanych paliwami kopalnymi – zarówno w zakresie jednostkowym (niezależność firmy lub mieszkańca) jak i obszarowym (niezależność osiedla czy gminy). Ideą wzmacniającą wzrost niezależności energetycznej poprzez tworzenie platformy współpracy pomiędzy różnymi podmiotami zainteresowanymi OZE jest klaster energii lub spółdzielnia energetyczna. Poniżej znajdziemy wyjaśnienie tego, czym jest klaster energii.

Klaster energii – definicja

Zgodnie z definicją zawartą w art. 2 ust. 15a ustawy z dnia 20 lutego 2015 o odnawialnych źródłach energii klaster energii to cywilnoprawne porozumienie, w skład którego mogą wchodzić osoby fizyczne, osoby prawne, jednostki samorządu terytorialnego lub następujące podmioty:

  • uczelnie,
  • federacje podmiotów systemu szkolnictwa wyższego i nauki,
  • instytuty naukowe PAN,
  • instytuty badawcze,
  • międzynarodowe instytuty naukowe,
  • Centrum Łukasiewicz,
  • instytuty działające w ramach Sieci Badawczej Łukasiewicz,
  • Polska Akademia Umiejętności,
  • inne podmioty prowadzące głównie działalność naukową w sposób samodzielny i ciągły,

dotyczące wytwarzania i równoważenia zapotrzebowania, dystrybucji lub obrotu energią z odnawialnych źródeł energii lub z innych źródeł lub paliw, w ramach sieci dystrybucyjnej o napięciu znamionowym niższym niż 110 kV, na obszarze działania tego klastra nieprzekraczającym granic jednego powiatu w rozumieniu ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym lub 5 gmin w rozumieniu ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym; klaster energii reprezentuje koordynator, którym jest powołana w tym celu spółdzielnia, stowarzyszenie, fundacja lub wskazany w porozumieniu cywilnoprawnym dowolny członek klastra energii, zwany dalej „koordynatorem klastra energii”

Kryteria Klastra energii

Klaster energii jest porozumieniem cywilnoprawnym, co powoduje, że nie posiada osobowości prawnej. W związku z tym nie może występować przed instytucjami jako podmiot prawny, mogą to robić wyłącznie jego członkowie. Oznacza to, że z przywilejów dedykowanych klastrom energii, takich jak dotacje, mogą skorzystać tylko członkowie, a nie instytucja klastra energii.
Samo porozumienie zostało określone pod kątem trzech kryteriów.

Pierwsze kryterium dotyczy członków mogących uczestniczyć w porozumieniu – definicja klastra jednoznacznie ich wskazuje. Wyłączeniu z niej, wiążącym się z brakiem możliwości podpisania porozumienia, objęte zostały np. szkoły i przedszkola.

Drugim kryterium jest ograniczenie maksymalnego obszaru terytorialnego, który może zostać objęty jednym porozumieniem. Zgodnie z definicją jest to obszar jednego powiatu lub 5 gmin. O ile obszar jednego powiatu naturalnie obejmuje tereny gminne sąsiadujące ze sobą, o tyle określenie 5 gmin nie wiąże się z ich bezpośrednim sąsiedztwem. Oznacza to, że klaster energii może tworzyć 5 gmin zlokalizowanych w różnych częściach kraju. Równocześnie, zgodnie z art. 38a ust. 4 wytyczną do zdefiniowania obszaru działania klastra jest miejsce przyłączenia wytwórców i odbiorców energii będących jej członkami. Klaster może obejmować wyłącznie podmioty znajdujące się na terytorium Polski, co regulowane jest art. 38a ust. 5.

Trzecim kryterium określającym zakres działalności klastra jest napięcie sieci, do której przyłączeni zostali odbiorcy i wytwórcy. Zgodnie z definicją napięcie powinno być niższe niż 110 kV. Parametr ten wyłącza z możliwości przystąpienia do klastra duże (kilkanaście i kilkadziesiąt MW mocy zainstalowanej) farmy wiatrowe i fotowoltaiczne wytwarzające energię elektryczną. Przyjąć zatem należy, że klastry skierowane są dla małych, rozproszonych instalacji przyłączonych do sieci niskiego i średniego napięcia.

Klaster energii zdjęcie

Koordynator klastra energii

Przedstawicielem klastra energii jest koordynator klastra energii. Koordynatorem może być spółdzielnia, stowarzyszenie, fundacja lub wskazany w porozumieniu cywilnoprawnym dowolny członek klastra energii. Jednym z zadań postawionych przed koordynatorem klastra jest zawarcie z właściwym dla danego klastra operatorem systemu dystrybucyjnego umowy o świadczenie usług dystrybucji, o której mowa w art. 5 ustawy – Prawo energetyczne. Jest to obowiązek lokalnego Operatora Systemu Dystrybucyjnego (OSD) nałożony na mocy art. 38a ust. 3 ustawy OZE. Jak wspomniano powyżej, klaster energii nie posiada osobowości prawnej. Zatem koordynator jako jego przedstawiciel nie posiada możliwości podpisania wiążącej umowy na świadczenie usługi dystrybucji. Biorąc pod uwagę, że każdy z podmiotów posiada umowę o świadczenie usług dystrybucji z OSD, nie do końca jest jasne, co taka umowa powinna warunkować. Na chwilę obecną kompromisem w tym zakresie jest podpisanie umowy o współpracy.

 

Promowanie klastrów energii w Polsce

W celu promowania klastrów energii Ministerstwo Energii (obecnie Ministerstwo Klimatu) zorganizowało dwa konkursy, w których wyłoniono łącznie 66 modelowych, pilotażowych klastrów. Konkursy odbyły się w 2018 roku, przy czym pierwszy w maju, a drugi w listopadzie.
Do pierwszego konkursu zgłoszono 115 wniosków, z czego 70 przeszło z wynikiem pozytywnym ocenę formalną. Natomiast Certyfikat Pilotażowego Klastra Energii otrzymało jedynie 33 z nich. W przypadku drugiego konkursu złożono 84 wnioski, 68 z nich przeszło ocenę formalną, po czym również 33 otrzymało certyfikat. Oznacza to, że obecnie w Polsce 66 klastrów energii posiada Certyfikat Pilotażowego Klastra Energii. Docelowo wyłonione porozumienia powinny posłużyć do wypracowania przez ministerstwo rozwiązań dla inicjatyw energetycznych. Jednym z ich zadań jest zgłaszanie do ministerstwa kwartalnych kart monitoringu zawierających m.in. opis realizowanych działań w klastrze. Pełną listę klastrów energii, które otrzymały Certyfikat Pilotażowego Klastra Energii można znaleźć pod poniższym linkiem.

https://www.gov.pl/web/aktywa-panstwowe/pilotazowe-klastry-energii

Podsumowanie

Klastry energii stanowią formę współpracy, której określenie w ustawodawstwie można ograniczyć do samej definicji. Pozostawia to zatem duże pole do modelowania porozumienia. Wszystkie klastry łączy jedno – dążenie do zaspokojenia zapotrzebowania energetycznego w jak największym stopniu poprzez produkcję lokalnych źródeł energii. Biorąc pod uwagę zmieniający się cały rynek energii, należy to uznać za inicjatywę potrzebną i stwarzającą duże perspektywy rozwoju.
Obecnie energetyka nie tylko w Polsce, ale również w wielu krajach na świecie przechodzi zmianę. Małe źródła wykorzystujące odnawialne źródła energii zastępują zastępują duże, centralnie sterowane jednostki wytwórcze. Powołanie klastra energii, a tym samym zawiązanie współpracy pomiędzy podmiotami dążącymi do osiągnięcia samowystarczalności energetycznej? może w znacznym stopniu przyspieszyć ten proces.

Zostaw komentarz

czternaście − dwanaście =

error: Content is protected !!